1962 yılının İtalya'sı, ekonomik mucizeyle birlikte bambaşka bir ruh haline bürünmüştü. Savaşın gölgeleri dağılmış, refah yüzeyde parlıyordu; ama bu parlaklığın altında ne vardı? Dino Risi işte tam da bu soruyu, açık bir arabanın rüzgârında, İtalya'nın kıyı yollarında soruyor. Gamsız Hayat, göründüğünden çok daha derin bir film. Yüzeyden bakıldığında güneşli bir yaz yolculuğu, iki farklı adamın beklenmedik beraberliği ve taşra İtalyası'nın renkli kesitleri var ortada. Ama Risi'nin kamerası bu tablo içinde öyle ince bir hüzün gizliyor ki, seyirci gülerken bir yerde içi burkuluyor. Vittorio Gassman'ın canlandırdığı Bruno, İtalyan sinemasının en unutulmaz karakterlerinden biri olarak tarihe geçmiştir. Hayatı büyük bir şov gibi yaşayan, direksiyonda kral, masada aslan bu adam; aslında neyin peşinde olduğunu bilmeden koşturan modern insanın ta kendisidir. Jean-Louis Trintignant'ın sessiz ve çekingen Roberto'suyla kurduğu karşıtlık ise filmin bel kemiğini oluşturuyor. Biri her şeye sahipmiş gibi davranır, diğeri henüz hiçbir şeye dokunmamıştır. Bu iki figür birbirinin aynasına dönüşürken izleyici de kendi içinde bir hesaplaşmaya sürükleniyor. Yol filmi formatını kullanan Gamsız Hayat, aslında bir toplumsal anatomiye dönüşüyor. Yolda karşılaşılan her yüz, her durak, dönemin İtalyan toplumunun farklı bir katmanını yansıtıyor. Tatil köylerine akan kalabalıklar, eski tanıdıklar, kırık aileler, anlık mutluluklar; hepsi birlikte o dönemin coşkusunu ve boşluğunu aynı anda hissettiriyor. Filmin siyah-beyaz görüntüleri bir nostaljiye değil, bir netliğe hizmet ediyor. Her çerçeve o kadar kesin ki, güneş bile sanki karikatürize edilmiş gibi parlıyor. Risi, komedinin içinden drama sızmayı hem ustaca hem de acımasızca beceriyor; ve bu iki duyguyu birbirinden ayıran çizginin aslında ne kadar ince olduğunu bir finale doğru tam anlamıyla yüzünüze çarpıyor. Gamsız Hayat, sizi gülümsetecek, belki kahkahaya boğacak, sonra aniden susturacak bir film. İtalyan sinemasının altın çağından gelen bu yapıt, zamanla yarışan değil, zamanı anlayan türden bir eser olarak bugün hâlâ taze ve hâlâ acımasız biçimde dürüst.