1970 yılında İtalya'dan yükselen bu film, yönetmen Elio Petri'nin karanlık zekâsını ve dönemin siyasi iklimine duyduğu derin rahatsızlığı en çıplak biçimiyle ortaya koyduğu bir başyapıt olarak sinema tarihine geçmiştir. Cannes'da Jüri Büyük Ödülü'nü, ardından da Hollywood Yabancı Dil Filmi Oscar'ını kazanan yapıt, bugün hâlâ güncelliğini ve sarsıcı etkisini yitirmemiştir. Gian Maria Volonté'nin başrolde sergilediği performans, sinemanın en rahatsız edici portrelerinden birini sunar. Volonté, hukuku hem temsil eden hem de hiçe sayan, kendi suçunu adeta vitrine koyan bir adamı oynar. Karakterin içinde bulunduğu çelişki, filmin motorunu oluşturur: Güç sahibi biri sisteme karşı geldiğinde ya da bizzat suç işlediğinde, sistem ne yapar? Cevap, izleyiciyi hem güldürür hem de korkutur. Petri, bu soruyu Kafkaesk bir mantıkla işler. Ancak Kafka'nın suçsuz bireyi bürokrasinin labirentlerinde yutan anlatısının tersine, burada suçlu olan bizzat sistemin kendisidir ve bu sistem suçluyu korumakla kalmaz, onu görünmez kılar. Filmin kara mizahı bu noktada devreye girer; izlediğiniz sahne bir suç soruşturması değil, bir iktidar karikatürüdür. Gülümsemeniz ile dehşetiniz iç içe geçer. Ennio Morricone'nin müziği bu denkleme apayrı bir boyut katar. Hicivli, neredeyse maskaravari bir müzikal dil, ekrandaki gerilimi daha da tuhaf ve ürkütücü bir zemine taşır. Morricone, müzikle hikâyenin absürt ruhunu o kadar ustalıkla yansıtır ki, filmin melodisi hafızanıza kazınır. Yapıt, 1970 İtalya'sının siyasi gerginliğinden, otoriter eğilimlerinden ve kurumsal çürümüşlüğünden beslenir. Ama anlattığı hikâye hiçbir coğrafyaya ya da döneme hapsolmaz. Hukuku elinde tutan birinin yasanın üstünde var olabileceği fikri, tarihsel olarak evrensel bir kaygıyı dile getirir. Bu nedenle film, çekiminden elli yılı aşkın süre sonra bile izlendiğinde aynı soruları sorar ve aynı yanıtsızlığı bırakır. Her Türlü Kuşkunun Ötesinde Bir Vatandaş Üstüne Soruşturma, rahat bir izleme deneyimi vaat etmez. Ama zihinlerde bıraktığı iz, onlarca sıradan gerilim filminin toplamından çok daha kalıcıdır.