Bazı filmler yalnızca bir dönemin değil, tüm zamanların hafızasına kazınır. Michael Curtiz'in 1943 yapımı eseri de tam olarak böyle bir yere sahiptir; onlarca yıl geçmesine karşın her yeni izleyiciyle yeniden doğar, yeniden nefes alır. İkinci Dünya Savaşı'nın en karanlık yıllarında, Fas'ın kozmopolit şehri Kazablanka bir geçiş noktasına dönüşmüştür. Avrupa'dan kaçmaya çalışan mülteciler, casusluk ağları, Vichy rejiminin gölgesinde hareket eden yetkililer ve işgalci Nazi subayları bu şehirde bir arada var olmaya çalışmaktadır. Ortam hem tehlikeli hem de tuhaf biçimde büyüleyicidir; bir gece kulübünün loş ışıkları altında kader, siyaset ve aşk iç içe geçmiştir. Humphrey Bogart'ın canlandırdığı Rick Blaine, bu kaotik dünyanın tam ortasında duran, kaybettiği ideallerini içkiyle gömen, kendine özgü bir kural tanımaz adam imgesi çizer. Bogart bu rolde dönemin sinema anlayışını kökten değiştiren bir performans sergilemiştir; ne kahraman ne de kötü adam olan Rick, ahlaki belirsizliğiyle son derece gerçek bir insan olarak karşımıza çıkar. Ingrid Bergman ise Ilsa rolünde o eşsiz kırılganlığı ve zarafeti harmanlayarak sahneye her girişinde filmin havasını büsbütün değiştirir. İkili arasındaki kimya, diyalogların büyük bölümü sessiz kalsa bile hissedilecek kadar güçlüdür. Film, bir aşk üçgeni gibi görünse de özünde çok daha derin sorularla boğuşur. Kişisel acı ile ortak sorumluluk arasındaki çatışma, bir insanın en çok önemsediği şeyden vazgeçip geçemeyeceği meselesi ve savaşın insanları nasıl hem yıktığını hem de dönüştürdüğü, her sahneye sinmiştir. Siyah-beyaz görüntülerin yarattığı film noir atmosferi, bu soruları daha da ağırlaştırır; gölgeler ve ışık oyunları yalnızca estetik bir tercih değil, karakterlerin iç dünyasının yansımasıdır. Kazablanka'yı kalıcı kılan şey, ne kadar zaman geçerse geçsin insanın yüzleşmekten kaçamayacağı o temel çelişkilere dokunmasıdır. Sevgi mi daha ağır basar, yoksa inanılan değerler mi? Geçmiş, bugünü ne kadar belirler? Bu soruların yanıtı filmin son karesinde bile tümüyle verilmez; izleyici salondan çıkarken ya da ekranı kapatırken bu soruları yanında götürür. Ve belki de bu yüzden bazı filmler asla bitmez.